Νεφέλης 27, 118 53 Κάτω Πετράλωνα

Ιστορία του χωριού

Ὡς μοί παρέδωσεν ὁ πάππος μου Νικόλαος Δημ. Παπαρρίζος, ὁ ὁποῖος ἐγεννήθη κατά τό  πρῶτον τέταρτον τού παρελθόντος αἰώνος καί ἐχειρτονήθη ἱερέυς εἰς τόν ἱερόν ναόν τοῦ Ἁγίου Νικολάου Μεγ. Καλυβίων κατά τό 1860 ζήσας καί ἱερατεύσας μέχρι τῆς 28ης Σεπτεμβρίου 1928 ἡ σύστασις τοῦ χωρίου μας ἐγένετο ὑπό τά ἑξής συνθήκας:

Κατά τάς ἀρχάς τοῦ 19ου αἰώνος ὑπῆρχον πέριξ τῆς θέσεως, πού κεῖται τώρα τό χωρίον μας διάφοροι μικροσυνοικισμοί, ὅπως Πασχαλιώρι, Καβοῦρες, Λογγαράκος, Κυραζώη, Μαρμαρᾶς, Καλύβες. Ἡμέραν τινά βέης τις, ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἀλήπασα τῶν Ἰωαννίνων, ἠρώτησεν τόν κοτζαμπάσην (πρόεδρον) τοῦ συνοικισμοῦ Πασχαλιώρι πῶς θα ἠμποροῦσε να γίνῃ ἕνα χωριό μεγάλο σάν τόν Μεγάλο Παλαμᾶ (Καρδίτσης). Εἰς ἀπάντησιν τῷ εἶπεν ὅτι τοῦτο ἦτο δυνατόν ἐάν διέτασσε τήν μεταφοράν ὅλων τῶν συνοικισμῶν εἰς τό εὑρισκόμενον εἰς τό κέντρον συνοικισμόν Καλύβες. Οὕτω καί ἐγένετο καί τό νέον χωρίον ὠνομάσθη Μεγάλα Καλύβια.

Ἡ ἀνωτέρω ἄποψις τῆς συστάσεως τοῦ χωρίου κατά τάς ἀρχάς τοῦ παρελθόντος αἰώνος συμπεραίνεται καί ἐκ τῆς ἀναγραφόμενης ἐπί τῆς κυρίας εἰσόδου τοῦ ἱεροῦ ναοῦ τοῦ Ἁγίου Νικολάου χρονολογίας ἱδρύσεως του 1811. Λέγεται ὅτι τοῦτος ἱδρύθη 4 – 5 ἔτη μετά την δημιουργίαν τοῦ νέου χωρίου τῇ συστάσει τῆς Κυρά –Βασιλικῆς σκλάβας τοῦ Ἀλῆ Πασᾶ.

Το χωρίον μας εἶχε μίαν περιπέτειαν, ὅταν κατά τήν ἐξέγερσιν τοῦ 1854 οἱ κάτοικοί του ἐκ τοῦ φόβου τῶν Τουρκαλβανῶν ἠναγκάσθησαν να τό ἐγκαταλείψουν καί μέσῳ τῶν στενῶν τοῦ Μουζακίου νά μεταβοῦν εἰς Φουρνᾶ Εὐρυτανίας καί ἐκεῖθεν εἰς περιφέρειαν Λαμίας ὅπου ἵδρυσαν συνοικισμόν ὑπό τό ὄνομα Καλύβια καί Κόμμα. Τό χωρίον ὑπό τῶν ἀπογόνων τοῦ Ἀλῆ Πασᾶ ἐπωλήθη ὡς τσιφλίκι εἰς τον Κ. Ζάππαν, ἐκληροδοτήθη ὑπ’ αὐτοῦ εἰς τό Ἑλληνικόν Δημόσιον καί διενεμήθη εἰς τούς γεωργούς κατοίκους του μετά την ἀπαλλοτρίωσίν του κατά τό 1918.  (Φώτιος Παπανικολάου, Ἱατρός)

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο 2ο τεύχος του περιοδικού «δήμητρα» (Αθήνα, 1967) το οποίο εξέδιδε ὁ Σύλλογος τῶν ἐν Ἀθήναις καί Πειραιεῖ Μεγαλοκαλυβιωτῶν «Η ΔΗΜΗΤΡΑ».

Η πληθυσμιακή εξέλιξη των Μεγάλων Καλυβίων από την απελευθέρωση μέχρι σήμερα  (1881 – 2001)[1]

«Σαν έφτασεν ο στρατός στον Πηνειό ήταν τόσο μεγάλος ο ενθουσιασμός που η διάβασις υπήρξε πανήγυρις γέλωτα και χαράς. Ουδείς έβρεξε τα ενδύματα εκ τε των στρατιωτών και των αξιωματικών, των δευτέρων ἀλλως τε διαβάντων επί των νώτων των στρατιωτών, τον αβαθή Σαλαμβριάν». [2]

Κατά τη διοικητική διαίρεση που επακολούθησε, τα Μεγάλα Καλύβια συμπεριλήφθηκαν στο νεοσύστατο δήμο Τρικκαίων που σχηματίστηκε με το Β.Δ. της 31ης Μαρτίου 1883 (ΦΕΚ 126) «περί διαιρέσεως εις δήμους της κατά τον νομόν Τρικκάλων ομωνύμου επαρχίας».

Οι επτά δήμοι που σχηματίστηκαν και αποτέλεσαν την επαρχία Τρικάλων ήταν: Τρικκαίων, Παραληθαίων, Φαρκαδόνας, Πιαλιών, Αιθίκων, Κοθωνίων και Αθαμανών.

Στον νομό Τρικάλων ανήκαν επίσης οι επαρχίες Καλαμπάκας και Καρδίτσα, η οποία αργότερα έγινε ξεχωριστός νομός.

Η αρχική σύσταση του δήμου Τρικκαίων ήταν η εξής (μέσα σε παρένθεση ο αριθμός των κατοίκων): Τρίκαλα (5.563), Αγία Κυριακή (167), Βράνοι (48), Ριζάριον (216), Κόκκινος Πύργος (111), Πυργετός (319), Λογγάκι (60), Λόγγος Αχμέτ Αγά (55), Φλαμούλι (ακατοίκητο), Αγία Μονή (289), Σαράγια (249), Καρυές (115), Αλή Καρά 9248), Σωτήρα (154), Σελίμογλου (32), Μέρτζι Μεγάλον (267), Μέρτζι Μικρόν (450), Λέστενον (111), Ζαπτσαίοι (195), Μπουχούνιστα (530), Γλίνος (198), Πατουλιά (121), Κουρμπαλί (269), Ρόγγια (101), Νομή (220), Μεγάλα Καλύβια (941), Σερβωτά (256). Τα Μεγάλα Καλύβια λοιπόν το 1883 είχαν 941 κατοίκους και στις επόμενες τρεις απογραφές ο πληθυσμός ήταν ο εξής: το 1889 είχαν 1.310, το 1896 είχαν 1.975, ενώ το 1907 είχαν 1.449 κατοίκους[3].

Αργότερα τα Μεγάλα Καλύβια συστάθηκαν ως ξεχωριστή κοινότητα με το Β.Δ. 29/8/1912, ΦΕΚ Α 261/1912 [νόμος ΔΝΖ, υπ’ αρ. 4057-10/2/1912, «περί συστάσεως Δήμων και Κοινοτήτων» (ΦΕΚ 58)] με πρώτο πρόεδρο τον Αθανάσιο Νικ. Σπυρόπουλο. Οι συνοικισμοί που αρχικά απάρτιζαν την κοινότητα των Μεγάλων Καλυβίων ήταν: τα Μεγάλα Καλύβια, η Αγία Κυριακή και οι Στεφανοσαίοι (Δροσερό).

Ο συνοικισμός Στεφανοσαίοι αναγνωρίστηκε ως ξεχωριστή κοινότητα με το Β.Δ. 20/6/1919. Ο συνοικισμός Αγία Κυριακή αναγνωρίστηκε ως ξεχωριστή κοινότητα με το Β.Δ. 29/1/1934, ΦΕΚ Α46/1934.

Ο πληθυσμός της κοινότητας των Μεγάλων Καλυβίων εξελίχθηκε ως εξής: το 1920 τα Μεγάλα Καλύβια είχαν 1.713 κατοίκους, ενώ η Αγία Κυριακή 236. Το 1928 τα Μεγάλα Καλύβια είχαν 2.016 και η ΑΓΊΑ Κυριακή 290 κατοίκους. Τα Μεγάλα Καλύβια στα επόμενα χ΄ρονια είχαν (μέσα σε παρένθεση ο αριθμός των κατοίκων): 1940 (2.465), 1951 (2.669), 1961 (2.645), 1971 (2.333), 1981 (2.286), 1991 (2.317).

Πριν μερικά χρόνια το ελληνικό κράτος με τον νόμο «Ιωάννης Καποδίστριας» (Ν. 2539/1997), προχώρησε σε μια γενική ανασύσταση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με τη συγχώνευση των Κοινοτήτων και τη δημιουργία νέων Δήμων.

Στον Νομό Τρικάλων συστάθηκαν είκοσι τρεις (23) Δήμοι και τρεις (3) διευρυμένες Κοινότητες. Ο Δήμος Μεγάλων Καλυβίων περιλαμβάνει τις πρώην Κοινότητες Μεγάλων Καλυβίων, Γλίνου και Αγίας Κυριακής. Ο πληθυσμός του, σύμφωνα με την απογραφή του 2001, είναι 3.177 κάτοικοι (Μεγάλα Καλύβια 2.149, Γλίνος 591, Αγία Κυριακή 437). Έδρα του νεοσύστατου Δήμου είναι τα Μεγάλα Καλύβια.

[1] Κείμενο του φιλολόγου Ευθυμίου Κουφογιάννη

[2] «Τρίκαλα. Από τον Σεϊφουλλάχ ως τον Τσιτσάνη», Μαρούλα Κλιάφα, εκδ. ΚΕΔΡΟΣ, Τόμος Α΄, Τρίκαλα 1997

[3] «Σύστασις και εξέλιξις Δήμων και Κοινοτήτων Ν. Τρικάλων», εκδ. ΚΕΔΕ, Αθήνα 1962